Wskazania względne

Trudno gojące się rany

W normalnych warunkach niedotlenienie powstałej rany nie stanowi dla organizmu problemu. Zostaje uruchomiony szereg mechanizmów naprawczych, aby przeciwdziałać temu stanowi. Jeżeli jednak to niedotlenienie osiągnie wartość krytyczną, proces leczenia może zostać utrudniony bądź tez całkowicie zatrzymany. 

Hiperbaryczna terapia tlenowa pobudza w sposób pośredni  tworzenie się  nowych naczyń krwionośnych, które powstają od dobrze natlenionych skrajów rany z niskim pH w kierunku niedotlenionych obszarów z wysokim pH.

Zwiększenie ilości fibroblastów i synteza przez nie kolagenu jest zależna od stopnia natlenienia. W niedotlenionych tkankach ma miejsce ograniczenie działania hydroksylazy prolinowej do odbudowy cząsteczek kolagenu jak również  hydroksylazy lizynowej, do budowania wiązań miedzy nimi. 

Także leukocyty i makrofagi potrzebują w ramach swoich funkcji obrony przed infekcjami dużych ilości tlenu. Niedostatek tegoż skutkuje wzrostem ryzyka infekcji rany. Hiperbaryczna terapia tlenowa  wzmacnia możliwości obronne tych komórek i zarazem całego organizmu, a przez to wpływa na szybsze gojenie się ran. Dodatkowo tlen, w dużym stężeniu jako czynnik antybakteryjny i antywirusowy , stanowi sam w sobie środek dezynfekujący obszar rany.

Zespół stopy cukrzycowej

Jeśli źle gojąca się rana nie zamyka się w wyniku standardowej terapii, bądź terapia ta nie przynosi wymiernych efektów, dobrym wyborem jest zastosowanie hiperbarii tlenowej. Daje ona w procesie terapii zespołu stopy cukrzycowej bardzo dobre wyniki, co niejednokrotnie oznacza dla pacjenta unikniecie amputacji.   

Wysoki poziom cukru we krwi podczas cukrzycy prowadzi do zwężenia i zamknięcia naczyniek krwionośnych, przede wszystkim w okolicach stopy. I gdy właśnie w tym niedokrwionym obszarze dojdzie do małego nawet skaleczenia, następstwem może być trudno gojąca się rana. Większość amputacji stopy albo nogi, których dokonuje się w Polsce, jest następstwem takich chronicznych ran. 

Choroby układu krążenia (choroby wieńcowe (niedokrwienne), niewydolność serca, miażdżyca)

Choroby układu krążenia maja bezpośredni, negatywny wpływ na dotlenienie tkanek i narządów: zbyt mało tlenu dociera do uszkodzonej części ciała, ponieważ z różnych przyczyn nastąpiło ograniczenie dopływu krwi w to miejsce. Zwiększone ciśnienie parcjalne tlenu aktywizuje uśpione komórki macierzyste i pobudza je do działań naprawczych. Hiperbaria tlenowa pozwala w ten sposób  na częściowe udrożnienie i wzmocnienie ścian naczyń krwionośnych (nierzadko ze zmianami miażdżycowymi), i poprzez ich obkurczanie w warunkach wysokiego ciśnienia na dotlenienie niedokrwionych obszarów poprzez czterokrotne zwiększenie promienia dyfuzji krwi do tkanek. Terapia w komorze hiperbarycznej poprawia wydolność mięśnia sercowego, w przypadkach pooperacyjnych przyspiesza jego regenerację.

Choroby układu nerwowego (autyzm, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, mózgowe porażenie dziecięce, zaburzenia neurologiczne, rehabilitacja po udarach)

Czy wiedza Państwo, że ludzki mózg stanowi tylko około 2% wagi ludzkiego ciała, zużywa jednak najwięcej tlenu ze wszystkich narządów, bo nawet do 30%?

Hiperbaryczna terapia tlenowa pozwala na dotlenienie komórek mózgowych, co pobudza ich regenerację, wzrost  polączeń miedzy komórkami, prowokuje angiogenezę, następuje aktywacja mało aktywnych obszarów mózgu, stymulacja nieprawidłowo działających neuronów. 

Spektrum autystyczne: autyzm, zespół Aspergera

Obecnie obserwuje się wzrost zainteresowania hiperbaryczną terapią tlenową rodzin z dziećmi z rożnymi schorzeniami ze spektrum autystycznego jak autyzm dziecięcy czy zespól Aspergera. Jest również coraz więcej naukowych badań, które mogą poświadczyć pozytywny wpływ hiperbarycznej terapii tlenowej na rozwój autystycznych dzieci. 

W 2016 roku autyzm został uznany we Francji za jednostkę chorobową, którą można leczyć za pomocą hiperbarii tlenowej i wciągnięty na listę schorzeń ze wskazaniami do tej terapii.

Wielu rodziców zauważa następujące reakcje u dzieci po zabiegach hiperbarii tlenowej:

  • poprawa rytmu snu,
  • poprawa perystaltyki jelit,
  • mniej spięta postawa ciała,
  • mniejsza wrażliwość na zakłócenia zewnętrzne,
  • zauważalna większa „obecność” i przywiązanie do rodziny,
  • zwiększona socjalna komunikacja i interakcja.

Niestety, nie u wszystkich dzieci poprawa występuje. Nie wiadomo,  dlaczego niektóre dzieci reagują lepiej na terapię niż inne,  dużej grupie chorych da się jednak pomoc i poprawić ich zdolności poznawcze, a tym samym zachowanie i jakość życia. 

Pozostałe choroby układu nerwowego

W wielu chorobach układu nerwowego, takich jak zaburzenia neurologiczne czy rehabilitacja po udarach, hiperbaria tlenowa pomaga w odzyskiwaniu funkcji neurologicznych, wysoki poziom natlenienia stymuluje angiogenezę i neurogenezę, organizm produkuje więcej komórek macierzystych. Wspomaga również usuwanie toksyn, w tym metali ciężkich z układu nerwowego, poprawia metabolizm w tkance nerwowej. Leczy stany zapalne, natlenia i zwiększa ukrwienie tkanek.

Choroby układu kostnego

Zarówno w przypadku ostrych jak i chronicznych chorób kości (jak martwica, zapalenie kości, zapalenie szpiku) przyczynami ich są najczęściej stany niedotlenienia i zmniejszenia odporności. Zarówno osteoblasty jak i osteoklasty potrzebują do pełnienia swoich funkcji wystarczającej ilości tlenu.

Hiperbaryczna terapia tlenowa umożliwia odbudowę martwiczej tkanki przez osteoklasty i budowę nowej struktury kostnej przez osteoblasty.

Warto wspomnieć również o przyspieszeniu procesu zdrowienia w przypadkach przeszczepów kości. 

Regeneracja po zabiegach chirurgicznych, również z dziedziny medycyny estetycznej

Każda operacja jest dużym wyzwaniem dla renegującego się po niej organizmu. Hiperbaria tlenowa wspiera i wyraźnie przyspiesza proces gojenia i wzmacniania ciała.

Zabiegi w komorze hiperbarycznej poprawiają ukrwienie uszkodzonych tkanek, zmniejszają zapalenia i redukują obrzęki, następuje wyraźne przyspieszenie procesu gojenia i zmniejszenie ryzyka powikłań bądź infekcji. 

Rehabilitacja onkologiczna po chemioterapii, jak i po radioterapii

Hiperbaria tlenowa jest szczególnie polecana w przypadkach powikłań późnych jak martwica kości, owrzodzenia, zwłóknienia czy martwica narządów.

Naświetlanie, obok leczenia farmakologicznego i zabiegów operacyjnych, jest skuteczna formą leczenia wielu form raka. Niestety częstymi powikłaniami po tej formie terapii są uszkodzenia zdrowej tkanki, które potem mogą przerodzić się w bolące zapalenia, napięcia, owrzodzenia, bądź też trudno gojące się rany. Hiperbaryczna terapia tlenowa umożliwia zwiększenie natlenienia chorych tkanek i w ten sposób wpływa na ich regenerację, wzmacnia funkcje odpornościowe organizmu.

Retinopatia barwnikowa

Retinopatia barwnikowa - to choroba związana z odkładaniem się barwnika w siatkówce oka, i prowadząca do jej stopniowej degradacji, na dzień dzisiejszy nieuleczalna. Za pomocą hiperbarii tlenowej można jednak spowolnić jej przebieg. Tlen spowalnia w dużym stopniu proces obumierania komórek powierzchni siatkówki i redukuje obszar odkładania się komórek kostnych.

Obrzęki

Przy powstawaniu obrzęków wzrasta nacisk na dotknięte tkanki, czego następstwem może być niedokrwienie, które prowadzi w konsekwencji  do niedotlenienia tkanek i uszkodzeń komórek. Dodatkowym pozytywnym efektem podczas terapii tlenowej w komorze hiperbarycznej, oprócz  dostarczenia niedokrwionym obszarom tlenu, jest stan, podczas którego w wyniku zwężenia światła naczyń dochodzi do zmniejszenia hydrostatycznego napięcia w tychże naczyniach, przez co zostaje w nich zmieniona równowaga filtrowania: następstwem tego jest zwiększone wchłanianie limfy i płynów przez naczynia limfatyczne i żylne, co skutkuje redukcją obrzęku. 

Choroby skóry

Podczas zabiegu hiperbarii tlenowej powstają nowe tkanki i naczynia, tlen działa antybakteryjnie i bakteriostatycznie, przemiana materii ulega przyspieszeniu. Wszystkie te czynniki maja pozytywny wpływ na choroby skóry i jej wygląd. 

Łuszczyca, pokrzywka, łojotokowe zapalenia skóry, ropnie czy czyraki, zapalenia gruczołów   to przykłady schorzeń, które reagują dobrze na leczenie w komorze hiperbarycznej. 

Borelioza

Najczęściej leczona jest jej chroniczna postać zwana boreliozą z Lyme (ang. lyme disease),  w przypadku tej choroby terapia antybiotykowa rzadko przynosi efekt całkowitego wyleczenia. Przyczyn jest wiele, bakterie boreliozy (np. borrelia burgdorferi albo tez borrelia afzelii) są odporne na wiele antybiotyków, potrafią bardzo szybko w niekorzystnych warunkach zmieniać swoja formę spiralna w np. przetrwalnikowe cysty, i w związku z tym są odporne na działanie antybiotyku, który działa na formę  krętka. Co najważniejsze jednak, po wielu latach infekcji organizmu wiele bakterii znajduje się w miejscach ciała trudno dostępnych przez antybiotyki: w ścięgnach, tkankach, organach, mózgu. Dla przykładu jeden z antybiotyków mających największa przenikalność poprzez barierę krew-mózg to minocyklina, lecz nawet ona nie osiąga 40% przenikania przez ta barierę do płynu mózgowo-rdzeniowego.

Hiperbaria tlenowa pozwala zwiększyć działanie tych antybiotyków.  Są one w warunkach podwyższonego ciśnienia,  dokładnie tak samo jak tlen dostarczane do komórek w osoczu krwi, i to do wielu wcześniej niedostępnych obszarów ciała. Innym bardzo ważnym aspektem terapii jest bakteriobójcze działanie samego tlenu: zabija borrelie. Często jest to wyraźnie widoczne na początku hiperbarycznej terapii tlenowej i odzwierciedla się czasowym pogorszeniem samopoczucia pacjenta, zwane jest reakcją Jarischa-Herxheimera, a związane z uwalnianiem przez zabite bakterie neurotoksyn.

Bardzo ciężko oszacować procentowa liczbę pacjentów, ale z praktyki niemieckich gabinetów hiperbarycznej terapii tlenowej wynika, że około 80% zauważa korzystne zmiany w stanie zdrowia: od lekkich do nawet bardzo znaczących. Warte podkreślenia jest przy tym, że znaczna cześć zauważa poprawę dopiero po okresie paru tygodni po zakończeniu terapii. 

Pierwsze doświadczenia na polu leczenia boreliozy podczas hiperbarycznych terapii tlenowych przeprowadzane były już w 1998 roku, kiedy to prof. W.P. Fife i D.M. Freeman leczyli za pomocą hiperbarycznej terapii tlenowej ponad 90 pacjentów z boreliozą z Lyme. Polepszenie zanotowano aż u 85 z nich (Fife, William P; Freeman, DM (1998). "Treatment of Lyme disease with hyperbaric oxygen therapy").

Hiperbaryczna terapia tlenowa stanowi alternatywę dla wielu pacjentów, którzy cierpiąc na przewlekłą postać boreliozy, nie osiągnęli wyraźnej poprawy podczas leczenia antybiotykami.  Sama terapia tlenowa,  przeprowadzona w odpowiednich warunkach i z zachowaniem  standardów i procedur medycznych,  nie powoduje takich rozległych skutków ubocznych, jakie potrafią czasem być następstwem długotrwałej terapii antybiotykowej.

Migreny, przewlekle bóle głowy

W czasie terapii tlenowej w warunkach podwyższonego ciśnienia  następuje  zwężenie naczyń krwionośnych. W ten sposób można bezpośrednio wpłynąć na przyczyny powstawania migren, za które uważa się rozszerzanie się naczyniek krwionośnych. Należy podkreślić również pozytywny wpływ hiperbarii tlenowej poprzez jej stosunkowo niewiele skutków ubocznych w porównaniu z farmakologicznymi sposobami leczenia migreny. Efekty działania zabiegu na migrenowe bóle głowy są często widoczne natychmiast, a profilaktycznie polecane co parę miesięcy.

Depresje

Depresja to choroba coraz częściej dotykająca społeczeństwo. Niestety niewystarczająco diagnozowana i naukowo zbadana, nierzadko też nie odpowiadająca na leczenie farmakologiczne. 

Przyczyn depresji jest wiele, niektóre z nich maja podłoże ściśle fizjologiczne bądź tez sama depresja pojawia się jako schorzenie towarzyszące innym chorobom. I na taki rodzaj depresji można oddziaływać za pomocą terapii hiperbarycznej. 

Utlenienie i usprawnienie metabolizmu komórek nerwowych, zwiększenie ukrwienia i zaopatrzenie komórek w substancje odżywcze  działa stymulująco i  wpływa pozytywnie na poprawę  stanu depresyjnego. 

Przewlekłe zmęczenie

Przewlekłe zmęczenie często samo w sobie nie jest chorobą, a symptomem towarzyszącym wielu schorzeniom, które nierzadko u pacjentów nie są zdiagnozowane bądź rozpoznane. W tym przypadku terapia tlenowa w komorze hiperbarycznej działa korzystnie na to konkretne schorzenie, utleniając cały organizm i przyspieszając metabolizm, odtruwając i lecząc konkretne tkanki bądź narządy, i w ten pośredni sposób wpływa na polepszenie się samopoczucia pacjenta i zmniejszenie poziomu zmęczenia. 

Broszura informacyjna: Hiperbaryczna terapia tlenowa